Nhìn lại các chính sách 2026 đang tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhỏ và startup

2026 không chỉ có thêm nghĩa vụ mới

Nếu chỉ nhìn các tin về xử phạt, thuế, hóa đơn, lao động hay yêu cầu tuân thủ, người chuẩn bị mở công ty rất dễ có cảm giác năm 2026 là một thời điểm khó bắt đầu. Nhưng bức tranh đầy đủ hơn lại khác.

Trong hơn một năm qua, nhiều cơ chế mới đã được ban hành theo hướng hỗ trợ khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và startup. Một số chính sách giảm trực tiếp nghĩa vụ tài chính. Một số khác giúp doanh nghiệp tiếp cận công cụ số, tư vấn, đào tạo hoặc đơn giản hóa cách vận hành.

Với người đang cân nhắc thành lập doanh nghiệp, điều quan trọng là nhìn cả hai phía: nghĩa vụ cần tuân thủ và cơ chế hỗ trợ có thể tận dụng.

1. SME đăng ký kinh doanh lần đầu có chính sách miễn TNDN 3 năm

Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Nghị định 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn việc thực hiện. Không phải mọi doanh nghiệp mới đều tự động được miễn thuế; doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện áp dụng và không thuộc trường hợp loại trừ.

Điều doanh nghiệp nên làm là xác định quy mô của mình ngay từ đầu, lưu hồ sơ chứng minh và trao đổi với bộ phận kế toán về thời gian ưu đãi thay vì chờ đến khi quyết toán mới kiểm tra.

2. Chấm dứt lệ phí môn bài từ 01/01/2026

Từ ngày 01/01/2026, lệ phí môn bài không còn là khoản doanh nghiệp phải nộp định kỳ.

Đây không phải khoản chi lớn nhất của doanh nghiệp, nhưng nó giúp checklist khởi đầu nhẹ hơn và giảm một đầu việc hành chính từng rất quen thuộc.

Các nghĩa vụ còn tồn đọng từ năm 2025 trở về trước, nếu có, vẫn cần được rà soát riêng.

3. Giảm 30% số thuế TNDN phải nộp

Nghị quyết 43/2026/QH16 quy định giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng, trừ các trường hợp bị loại trừ.

Điểm cần hiểu đúng là đây là giảm 30% số thuế phải nộp, không phải giảm 30 điểm phần trăm thuế suất.

Nếu doanh nghiệp đang được hưởng ưu đãi khác, mức giảm được tính trên số thuế còn phải nộp sau khi trừ ưu đãi.

4. Hỗ trợ nền tảng số và phần mềm kế toán

Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định Nhà nước bố trí kinh phí để cung cấp miễn phí các nền tảng số và phần mềm kế toán dùng chung cho doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh.

Với doanh nghiệp mới, đây là hướng hỗ trợ đáng chú ý vì công nghệ, kế toán và quản trị dữ liệu thường là nhóm chi phí phải nghĩ đến ngay từ đầu.

Phạm vi công cụ được hỗ trợ và cách tiếp cận thực tế phụ thuộc chương trình triển khai cụ thể, nên doanh nghiệp cần theo dõi thông tin chính thức.

5. Hỗ trợ tư vấn và đào tạo

Chính sách còn có nội dung cung cấp miễn phí một số dịch vụ tư vấn pháp lý và đào tạo về quản trị doanh nghiệp, kế toán, thuế và nhân sự.

Nhiều doanh nghiệp mới không thiếu ý tưởng kinh doanh nhưng lại thiếu kinh nghiệm quản trị. Vì vậy, giá trị của các chương trình này không chỉ nằm ở việc giảm chi phí tư vấn mà còn ở việc giúp doanh nghiệp thiết lập quy trình đúng sớm hơn.

6. Startup đổi mới sáng tạo có nhóm ưu đãi riêng

Nghị quyết 198/2025/QH15 có chính sách miễn TNDN 2 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 4 năm tiếp theo đối với thu nhập từ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của các đối tượng thuộc phạm vi quy định.

Startup cần xác định đúng tiêu chí pháp lý và loại thu nhập thuộc diện ưu đãi trước khi áp dụng.

Bắt đầu doanh nghiệp ngày càng có thể tinh gọn hơn

Khi ghép các chính sách lại, có thể thấy xu hướng giảm một số nghĩa vụ, tăng ưu đãi, hỗ trợ công cụ số và khuyến khích doanh nghiệp nhỏ vận hành bài bản hơn.

Điều này không có nghĩa mở công ty không còn rủi ro. Nhưng doanh nghiệp có thể bắt đầu gọn hơn, giữ chi phí cố định thấp hơn và dành nguồn lực cho khách hàng, sản phẩm và dòng tiền.

Văn phòng cũng có thể đi theo mô hình tinh gọn

Một doanh nghiệp nhỏ không nhất thiết phải đầu tư văn phòng lớn ngay từ ngày đầu.

Nếu đội ngũ làm hybrid hoặc remote, có thể dùng mô hình linh hoạt nhưng vẫn duy trì điểm giao dịch và phòng họp khi cần.

Có thể tham khảo Hà Nội, Đà Nẵng hoặc TP.HCM.

Doanh nghiệp nên làm gì lúc này?

Thay vì chỉ hỏi “năm 2026 có khó mở công ty không?”, nên hỏi cụ thể hơn:

• doanh nghiệp của mình thuộc nhóm nào;
• ưu đãi nào có thể áp dụng;
• chi phí nào thực sự bắt buộc;
• khoản nào có thể dùng dịch vụ linh hoạt;
• cần giữ bao nhiêu vốn cho 6–12 tháng đầu;
• địa chỉ và mô hình văn phòng nào phù hợp với cách làm việc thực tế.

Cách tiếp cận này giúp biến chính sách thành lợi ích thực tế, thay vì chỉ là thông tin để đọc.

Nguồn tham khảo

• Nghị quyết 198/2025/QH15.
• Nghị định 20/2026/NĐ-CP.
• Nghị quyết 43/2026/QH16.

Nội dung mang tính thông tin chung. Mỗi chính sách có điều kiện áp dụng riêng.